حسن بن حسين شيعى سبزوارى
16
راحة الأرواح ( در شرح زندگانى ، فضائل و معجزات ائمه اطهار ( ع ) ) ( فارسي )
رسالهء جاحظ را كه در آنها تقديم امير المؤمنين ( ع ) را اثبات كرده ، آورده است . « 1 » 5 . مصابيح القلوب . اين كتاب ترجمه و شرح پنجاه و سه روايت منقول از رسول اكرم ( ص ) در مواعظ و امثال و حكم است همراه با بسيارى از حكايتهاى نغز و خواندنى با نثرى خوب و شيوا . مصابيح القلوب به كوشش نگارنده به چاپ رسيده است . « 2 » 6 . المصباح المنير فى فضائل النّبى و اهل بيته - عليهم السّلام . دربارهء اين كتاب چيزى بيش از اين نمىدانم . علّامه تهرانى هم در الذّريعة ، ذكرى از آن به ميان نياورده است . نام اين كتاب فقط در موسوعهء علّامه امين آمده است . « 3 » صاحب رياض ، كتاب فارسى تكملة السعادات فى كيفية العبادات المسنونات نوشتهء شيخ ابو المحاسن جرجانى معاصر علّامه حلّى ( ره ) را كه در سال 702 ه . از نگارش آن فراغت يافته ، به خط شيعى سبزوارى ديده است . او اين كتاب را در سال 747 ه . رونويس كرده است . « 4 » خصايص سبكى راحة الارواح نثر حسن شيعى سبزوارى در اين كتاب و ديگر كتابهاى فارسى او البته با اندك تفاوتى ، مربوط است به اواخر دورهء دوم از ادوار چهارگانهء نثر فارسى كه بسيار ساده و روان و داراى مترادفات و موازنهها و سجعهاى فراوان است . طبعا روش نويسنده منشيانه و تصنّعى نيست . استخوانبندى عبارات اين كتاب ، استوار و خوش تركيب است . ضعف تأليف ، غرابت ، اغلاق ، كلمات نامأنوس و تنافر در الفاظ و تعابير اين كتاب به چشم نمىخورد . نويسنده با استشهاد به آيات و استناد به روايات و با تمثيل و كنايات و استفادهء نيكو از اصطلاحات و واژگان ادبى رايج عصر خود ، متنى ادبى و نثرى زيبا و شيوا ارائه كرده است . وى از صنايع لفظى و معنوى نيز بهرهها برده ، از اين رو مىتوان راحة الارواح را يك اثر ادبى دانست .
--> ( 1 ) . الذّريعة ، ج 16 ، ص 21 . ( 2 ) . انتشارات بنيان ، تهران ، 1375 . ( 3 ) . اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 51 . ( 4 ) . الذّريعة ، ج 24 ، ص 41 ؛ طبقات اعلام الشيعة ، ج 8 ، ص 39 ؛ اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 51 .